Na czym polega i co daje krioterapia – czyli o efektach terapii zimnem

 Aby zrozumieć, co daje krioterapia, warto poznać przebieg zabiegu od pierwszej sekundy działania niskiej temperatury. Każdy organizm ma własną strefę komfortu cieplnego – jest to stan, w którym zachowuje homeostazę i wszystkie komórki ciała pracują prawidłowo w indywidualnym tempie. Metoda leczenia zimnem obniża ich temperaturę, co prowadzi do uruchomienia procesów adaptacji. W ten sposób nasz organizm broni się przed nadmiernym wychłodzeniem organizmu. Mechanizm regulacji cieplnej wiązany jest z odpowiedzią ze strony autonomicznego układu nerwowego na działanie niskiej temperatury.

• W pierwszym momencie działania zimna na organizm zostają pobudzone receptory odpowiadające za odczuwanie zimna w organizmie. Pierwsza reakcja to skurcz naczyń krwionośnych skóry i tkanki podskórnej. Ma ona celu zmniejszenie przepływu krwi tak, by ograniczyć tempo oddawania ciepła otoczeniu.
• Gdy ekspozycja na zimno jest wystarczająco długa (tyle, ile trwa zabieg krioterapii), następuje rozkurcz naczyń krwionośnych. Rozszerzone naczynia krwionośne zwiększają przepływ krwi, co może powodować miejscowe podwyższenie temperatury skóry.
• Kolejne fazy naprzemiennie obejmują skurcz i rozkurcz naczyń krwionośnych.

Na co pomaga krioterapia ? 

Wskazania do terapii zimnem są następujące:

• stan po operacjach ortopedycznych,
• zwichnięcia i skręcenia stawu oraz towarzyszący temu obrzęk,
• stan po złamaniach kości,
• zapalenie okołostawowych tkanek miękkich;
• zmniejszenie bólu poprzez wyłączenie receptorów czuciowych;
• zaostrzenie objawów reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS);
• stan bólowy w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów;
• wzmożone napięcie mięśniowe;
• nerwobóle nerwów obwodowych oraz objawy bólowe w przebiegu rwy kulszowej, udowej i ramiennej.

Obserwacje, badania, ankiety przeprowadzane wśród pacjentów choćby Szpitala Specjalistycznego ORTOVITA dowodzą, że krioterapia jest bardzo skuteczną formą terapii. Po zastosowaniu krioterapii u dużej grupy pacjentów po urazach, uszkodzeniach i zabiegach operacyjnych kolana nastąpiła poprawa funkcjonalna stawu kolanowego – zwiększenie ruchu czynnego i biernego oraz zniesienie bolesności w obrębie kolana. Metoda ta pozwoliła na redukcję wysięku i zmniejszenie stanu zapalnego umożliwiają większy ruch w stawie.

Jak się przygotować do zabiegu krioterapii?

Przygotowanie do zabiegu rozpoczyna się w momencie konsultacji z lekarzem prowadzącym lub fizjoterapeutą w zakresie przeciwwskazań do zabiegu. Po ich wykluczeniu można przystąpić do właściwego zabiegu leczenia zimnem.

1. Przed zabiegiem krioterapii miejscowej i ogólnoustrojowej należy usunąć z pola zabiegowego elementy metalowe, np. pierścionki, bransoletki czy zegarki. Metal zmniejsza swoją objętość pod wpływem zimna, dlatego może zacisnąć się na palcu lub kończynie.
2. Należy zwrócić uwagę na stan skóry nie tylko pod względem dermatologicznym (zmiany skórne). Krioterapia jest bezpieczna, gdy miejsce zabiegu jest czyste i suche. Spocona, mokra skóra może przyczyniać się do odmrożenia tkanek.
3. Przed zabiegiem nie używać kosmetyków nawilżających (balsamy, maści), gdyż zwiększają ryzyko odmrożenia.
4. Przygotować okolicę zabiegową- w przypadku zabiegu miejscowego należy odsłonić okolicę, którą chce się schłodzić, np. kolano. Ogólnoustrojowa krioterapia wymaga specjalnego stroju: bielizna lub strój kąpielowy (materiał odporny na zimno) oraz zabezpieczenia kończyn górnych i dolnych, np. rękawiczkami, czapką oraz obuwiem.

Kiedy nie należy stosować krioterapii

Przeciwwskazania do leczenia zimnem to:

• gorączka i stany infekcyjne organizmu,
• stan nadwrażliwości na zimno,
• hemoglobinuria napadowa,
• stan wyniszczenia i osłabienia organizmu,
• choroby nerek, zapalenie pęcherza i miedniczek nerkowych,
• zmiany miażdżycowe tętnic, które nie pozwalają na adekwatną reakcję naczyniową,
• ciężka choroba serca i niewydolność krążenia, stan po zawale serca,
• otwarte rany i owrzodzenia, zmiany skórne nieznanej etiologii,
• klaustrofobia (w przypadku krioterapii ogólnoustrojowej).

Q&A czyli najczęściej zadawane pytania o krioterapię

Czy krioterapia może zaszkodzić?
Leczenie zimnem jest metodą fizykoterapeutyczną, która wykorzystuje niskie temperatury. Może zaszkodzić, jeśli nie są przestrzegane podstawowe zasady korzystania z tego typu zabiegów. Przy zachowaniu odpowiedniego stopnia ostrożności, takie ryzyko jest zredukowane do minimum.

Ile zabiegów krioterapii należy wykonać?
W zależności od celu terapeutycznego, stanu funkcjonalnego pacjenta, czasu ustępowania stanu zapalnego i bólu, ilość zabiegów krioterapii będzie się zmieniać. W przypadku działania regeneracyjnego po wysiłku wystarczający może być nawet 1 zabieg. Natomiast po operacji konieczne może być stosowanie krioterapii przez ok. 2 tyg, nawet po kilka razy dziennie. Należy tę wartość dostosować indywidualnie.

Jak często można wykonywać zabiegi krioterapii?
W celu osiągnięcia pożądanego efektu terapii, zabiegi fizykalne należy wykonywać z odpowiednią częstotliwością. Najlepiej, by o tym, jak często wykonywać zabieg krioterapii, zdecydował specjalista. W wielu przypadkach, jeśli zachodzi taka potrzeba, zabieg można wykonywać nawet po kilka razy dziennie – ważne jest jednak zachowanie krótszych sesji w równych odstępów czasowych.

Ile trwa zabieg krioterapii?
Zabieg leczenia zimnem nie może trwać za długo- zbyt długa ekspozycja tkanek ciała na zimno zwiększa stany zapalne i sprzyja odmrożeniom. W zależności od zastosowanej metody i powierzchni poddawanej terapii czas trwania zabiegu krioterapii miejscowej może wynosić 3-20 minut. W przypadku krioterapii ogólnoustrojowej będzie to około 5 minut.

Czy krioterapia boli?
Każda osoba ma inny próg bólu, przez co odczuwanie bodźców wytwarzanych podczas krioterapii będzie różne. Jeśli zastanawiasz się, czy krioterapia boli to odpowiedź brzmi – nie, jeśli jest wykonywana w sposób prawidłowy, a Ty nie masz nadwrażliwości na zimno. Jeśli podczas zabiegu pojawia się ból to znak, że zabieg należy przerwać i zweryfikować przyczynę bólu.

Czy krioterapia jest skuteczna?
O tym, czy warto stosować krioterapię, przemawiają jej liczne zalety. Bardzo dobre efekty może przynieść zwłaszcza połączenie krioterapii z kompresją oraz odpowiednimi ćwiczeniami. Krioterapia wykazuje też wysoką skuteczność, gdy jest stosowana podczas pierwszej interwencji po urazie czy operacji oraz jako forma regeneracji pomiędzy treningami.